Bulgaristan’da Çalışma İzinleri: Türk Vatandaşları İçin Tüm Oturma ve Çalışma Modelleri

Bulgaristan, Türk vatandaşları için Avrupa’da çalışmanın en erişilebilir ülkelerinden biridir. Ancak ülkede yasal olarak çalışabilmek için uygun oturma ve çalışma izni türünün alınması zorunludur. Bulgaristan mevzuatında bu izinler, çalışmanın şekline, süresine ve niteliğine göre farklı kategorilere ayrılmıştır.

Bu yazıda, Bulgaristan’da Türk vatandaşlarının yararlanabileceği tüm çalışma izni türleri sistematik ve anlaşılır bir şekilde ele alınmaktadır.

1. Birleşik Oturma ve Çalışma İzni

Bu izin türü, Bulgaristan’da bir işverene bağlı olarak çalışacak Türk vatandaşları için temel ve en yaygın uygulamadır.

Temel Şartlar

• İşverenin işgücü piyasası araştırması yapmış olması

• Türk çalışan sayısının:

  • Normal işletmelerde toplam çalışanların %20’sini,

  • KOBİ’lerde %35’ini geçmemesi

• Sunulan ücret ve çalışma koşullarının Bulgar vatandaşlarından düşük olmaması

• Çalışanın işe uygun mesleki bilgi, yeterlilik ve deneyime sahip olması

Bulgaristan Çalışma Kanunu’na göre 250 kişiden az personel çalıştıran işletmeler KOBİ kabul edilir.

Süre

En fazla 3 yıl, iş sözleşmesi süresine bağlı olarak verilir.

Süreç Özeti

1. Başvuru işveren tarafından Göç Dairesine yapılır.

2. Dosya İçişleri Bakanlığı, İstihdam Ajansı ve Milli Güvenlik Devlet Ajansı arasında elektronik ortamda değerlendirilir.

3. Onay sonrası kişi 20 gün içinde D tipi vize alır.

4. Bulgaristan’a girişten sonra 14 gün içinde oturma kartı alınır.

Toplam süre genellikle 2 ay, zorunlu hallerde 4 aya kadar uzayabilir.

2. AB Mavi Kartı Oturma ve Çalışma İzni

Yüksek nitelikli Türk vatandaşları için özel olarak düzenlenmiş bir izin türüdür. Bu kart, klasik kotalara ve personel oranlarına tabi değildir.

Şartlar

• En az 3 yıllık yükseköğrenim diploması (apostilli ve yeminli tercümeli)

• Mesleki deneyimi kanıtlayan belgeler

• Brüt maaşın Bulgaristan ortalama ücretinin en az 1,5 katı olması

Avantajları

• Aile bireyleri de çalışma hakkı kazanır

• Kota sınırlaması uygulanmaz

• Avrupa genelinde mesleki hareketlilik sağlar

Süreç, birleşik oturma ve çalışma izniyle neredeyse aynıdır, ancak değerlendirme süreleri biraz daha hızlıdır.

3. Türkiye’deki Şirketten Bulgaristan’daki Şirkete Görevlendirme

Bu modelde kişi, Türkiye’deki şirketin çalışanı olarak Bulgaristan’daki firmaya geçici süreyle hizmet verir.

Özellikleri

• Bulgaristan’daki şirkette 5 Bulgar veya AB vatandaşı çalıştırma şartı aranmaz

• İzin süresi: En fazla 1 yıl

• Başvuru Bulgaristan İstihdam Ajansına yapılır

• Başvuru ücreti: 400 leva

Bu izin türü genellikle proje bazlı teknik görevlendirmelerde kullanılır.

4. Kurumsal Transfer Oturma ve Çalışma İzni

Türkiye’deki ana şirketten Bulgaristan’daki iştirak şirkete yapılan yönetici ve uzman transferleri içindir.

Kapsam

• Yönetici ve uzmanlar: En fazla 3 yıl

• Stajyerler: En fazla 1 yıl

Bu izin, çok uluslu şirketlerin personel mobilitesi için oluşturulmuştur.

5. Mevsimsel Oturma ve Çalışma İzni

Sadece belirli sektörler için geçerlidir:

• Tarım

• Ormancılık

• Balıkçılık

• Otelcilik

• Restorancılık

Özellikleri

• Süre: 12 aylık dönem içinde 3 ila 9 ay

• Kota ve personel oranı şartı aranmaz

• Son 5 yıl içinde mevsimsel çalışanlar için hızlandırılmış prosedür uygulanır

Bu izin özellikle tarım ve turizm sektöründe yoğun olarak kullanılmaktadır.

6. Çalışma İzni Gerektirmeyen Durumlar

Aşağıdaki kişiler için çalışma izni şartı aranmaz:

• Daimi veya uzun süreli oturma izni olanlar

• Bulgar vatandaşlarının aile bireyleri

• Uluslararası koruma veya sığınma hakkı olanlar

• Diplomatik ve konsolosluk görevlileri

• Akredite edilmiş yabancı basın mensupları

• Bulgaristan’ın taraf olduğu uluslararası anlaşmalarla muaf tutulan kişiler

• AB, Avrupa Ekonomik Alanı ve İsviçre vatandaşlarının aile bireyleri

Bu kişiler doğrudan çalışma hayatına katılabilirler.

Genel Değerlendirme

Bulgaristan, Türk vatandaşlarına yönelik çalışma izinlerinde oldukça sistematik ve esnek bir yapıya sahiptir.

Özellikle:

• AB Mavi Kartı yüksek nitelikli çalışanlar için,

• Mevsimsel izin tarım ve turizm sektörü için,

• Kurumsal transfer çok uluslu şirketler için,

• Birleşik oturma ve çalışma izni ise standart istihdam modeli için ideal çözümler sunmaktadır.

Doğru izin türünün seçilmesi, sürecin hem hızını hem de hukuki güvenliğini doğrudan etkiler.